Na ścianach kościoła dokonano największego odkrycia – olbrzymiego zespołu należących do wschodniochrześcijańskiego kręgu kulturowego malowideł ściennych pochodzących z okresu pomiędzy VII a XIV stuleciem, zachowanych w kilku warstwach. W trakcie badań obszarów przy granicy sudańsko-egipskiej na terenie Faras naukowcy natrafili na pozostałości nubijskiej katedry z VIII wieku. Jubileusz odkrycia polskich archeologów ma przypomnieć o ich pracy, a także zaangażowaniu muzealników i konserwatorów, dzięki którym malowidła z w Faras przetrwały do dziś. Jubileusz 60-lecia misji profesora Michałowskiego ma przypomnieć o pracy archeologów, muzealników i konserwatorów, dzięki którym malowidła z katedry w Faras przetrwały do dziś. Jest to jedyna w Europie i wyjątkowa w skali światowej stała ekspozycja zabytków sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego.

Moje pierwsze gry

Dzięki multimediom, dla których przeznaczona zostanie specjalna przestrzeń, widz, także niepełnosprawny, zapozna się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, z ich ciekawą ikonografią. W części sali zaprojektowanej tak, by oddawała nastrój panujący w historycznym wnętrzu sakralnym, znajdą się malowidła rozmieszczone podobnie jak w faraskiej świątyni. Do zbiorów muzealnych trafiły one dzięki polskim archeologom uczestniczącym w objętej patronatem UNESCO wielkiej międzynarodowej akcji ratowania pozostałości dawnych kultur Doliny Nilu rozwijających się na południe od I katarakty. W następnej sali, imitującej wnętrze sakralne, znajdą się niemal wszystkie malowidła ścienne z naw i kaplic katedry, pokazane w układzie zbliżonym do oryginalnego rozmieszczenia w kościele.

Skarb z VII wieku

W moim rodzinnym domu wisiały reprodukcje malowideł z Faras. Oprócz katedry w Faras odkopano także stary klasztor, pałac biskupów, ruiny pałacu królewskiego, domy mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze. W internecie uruchomiono stronę „Faras 3D”, która ma w nowoczesnej formie prezentować jedno z najważniejszych odkryć polskich archeologów, czyli katedrę z Faras w północnym Sudanie.

Świat w iluzji

Blendy w arkadach podkreślone są kolorem, dla stworzenia odpowiedniego tła do ekspozycji malowideł i kamiennych detali architektonicznych. W sali głównej wschodniego traktu galerii na dłuższych ścianach wprowadzono płytkie arkady. Znajdują się tam malowidła rozmieszczone podobnie jak w świątyni w Faras.

• Wystawą dzieł jednego z najwybitniejszych malarzy polskich drugiej połowy XIX wieku Muzeum Narodowe w Warszawie powraca do tradycji prezentacji twórczości artystów ze środowiska warszawskiego.
• A to dzięki nowoczesnym technologiom, które tak realistycznie odtwarzają życie w starożytności.
• Około X wieku program ikonograficzny absydy zostaje zmieniony.
• Stopki śrub zostały umieszczone w płycie malowidła w ten sposób, że każdej chwili można je było usunąć.

Zostały udostępnione publiczności w Muzeum Narodowym w Warszawie wraz z elementami dekoracji architektonicznej katedry oraz innych kościołów i budowli z Faras. Połowa pojechała do muzeum w Chartumie, połowa do Polski. Katedra, którą odkryli Polacy pochodziła z połowy VII w., a świetnie zachowane ścienne malowidła nazwano cudem z Faras. Nubia pozostała w izolacji aż do XIII w., kiedy to także poddała się islamizacji. Polegała ona na harmonijnym łączeniu badań archeologicznych z pracami konserwatorskimi i ratowaniem zabytków. Władze Egiptu i Sudanu wystosowały do UNESCO apel o międzynarodową pomoc w ratowaniu zabytków Nubii.

W lica malowideł Anioła Michała z Mieczem i Merkuriusza wprasowano masę składającą się z wosku i kalafonii, którymi była ona i tak już w dużej mierze przesycona. Sole usunięto za pomocą wody destylowanej, którą delikatnie spryskano tył malowideł, a następnie usunięto po 30 minutach. Najbardziej uszkodzona była biała warstwa zaprawy i gipsu bezpośrednio pod powierzchnią malowideł. Duża ilość rozpuszczalnych soli występująca w zaprawie stanowiła potencjalne zagrożenie dla zabytków. W przypadku niektórych malowideł wgłębienia powstałe w wyniku usunięciu zaprawy wypełniono kitem kredowym, który przy doczyszczaniu wykruszał się bez problemu.

Holy Island in the Ocean of the Egyptian Desert

Dzięki pracom badawczym prowadzonym na terenie starożytnego ośrodka miejskiego Faras w pobliżu granicy sudańsko-egipskiej odkryto dobrze zachowane ruiny kościoła katedralnego z VIII wieku. W głównej sali węższego, wschodniego traktu galerii przestrzeń uporządkowana została poprzez obustronne wprowadzenie na jej dłuższych ścianach rytmu płytkich arkad. Prezentowane w Muzeum Narodowym w Warszawie malowidła to unikatowa w skali światowej kolekcja chrześcijańskiej sztuki średniowiecznej z terenów Afryki. Nie spodziewał się odkryć katedry chrześcijańskiej – tłumaczyła dr Magdalena Łaptaś, która zajmuje się dziełami sztuki z Katedry w Faras.

Sala mieszcząca główną ekspozycję malowideł ściennych ma hierarchiczny, kierunkowy charakter. Jak piszą twórcy projektu przebudowy Galerii, w pracy nad projektem nowej aranżacji starano się uzyskać nastrój charakterystyczny dla historycznego wnętrza sakralnego, jednak bez dosłownych odniesień do architektury katedry w Faras. 17 października 2014 roku Galeria Faras została otwarta na nowo po przebudowie i dokonaniu nowej aranżacji. Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie została udostępniona zwiedzającym w 1972 roku. Od czasu ratunkowej Kampanii Nubijskiej wzrosło zainteresowanie naukowców Sudanem i jego dawnymi kulturami.

Inne wizerunki świętej Anny na terenie Nubii

Przywiezione do Polski malowidła były prezentowane w warszawskim muzeum od 1972 roku, w galerii praktycznie niezmienianej do 2011 roku, kiedy podjęto decyzję o jej przebudowie. Nekropolę biskupów, stele fundacyjne katedry, pałacu eparchów, kościoła na południowym stoku oraz następne malowidła – Archanioła Michała z mieczem i św. Obejrzy zrekonstruowane w 3D wnętrze kościoła ze wszystkimi malowidłami, również tymi, które obecnie znajdują się w muzeum w Chartumie. 67 przedstawień malarskich, a także wiele innych dzieł faraskich znajdujących się w MNW, stanowi dziś największy i najcenniejszy zespół zabytków archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych za granicą, jaki udało się pozyskać do polskich zbiorów muzealnych. Tam też będzie można uzyskać szczegółowe informacje na temat Nubii, katedry, malowideł ściennych i ich ikonografii, polskich wykopalisk w Faras itp. W VII wieku w Faras, noszącym wówczas nazwę Pachoras, wzniesiona została pierwsza katedra, prawdopodobnie w tym samym miejscu, w którym w VIII wieku stanął kościół https://faras3d.pl/ odkryty przez polskich archeologów uczestniczących w Kampanii Nubijskiej.

Od Faras do współczesnych badańOdkrycie w Faras zapoczątkowało badania nad średniowieczną kulturą nubijską. Razem z muzykami słuchacze odbędą podróż do zasypanej piaskami katedry sprzed ponad 1000 lat. To jedna z niewielu okazji, by posłuchać muzyki w otoczeniu chrześcijańskich malowideł z Faras, które przemówią do nas tak jak przed wiekami. Następne czwartkowe spotkania będą poświęcone ikonografii odkrytych malowideł oraz odkrywcy Faras i patronowi muzealnej Galerii – prof. Kazimierzowi Michałowskiemu. Początek 2022 roku to bogaty program wydarzeń naukowych i popularyzatorskich podsumowujących jedno z największych odkryć polskiej archeologii w XX wieku. Zastosowany w Warszawie oryginalny sposób montażu malowideł ogromnie usprawnił technikę prac konserwatorskich stosowanych w konserwacji malowideł ściennych.